About Me

My photo

https://www.facebook.com/umetnostputovanja/

- Graduated from the Faculty of Applied Arts & Design (Master of Arts)

- Author of 12 travel books - text and photos: Athens / Venice / Northern Greece / Spain / Portugal / Madrid & Toledo / Barcelona / Lisbon / Rome / Vienna / Turkey / London

- Author of more than 100 articles - text and photos, for Travel Magazine / Serbia

- National Geographic / Serbia: Photos of the month (2011, 2016, 2017)

- This BLOG WAS CREATED on September 29, 2014

21 March 2017

ENGLESKA / London - Obala Temze

*Tekst i fotografije na blogu deo su publikovane knjige o Londonu i okolini (ISBN 978-86-7722-432-5), zaštićeni Zakonom o autorskim i srodnim pravima: Službeni glasnik RS, br. 104/2009 i 99/2011.

*The text and photographs on the blog are parts of the published book on London (ISBN 978-86-7722-432-5), protected by copyright and related rights: Official Gazette of the Republic of Serbia, Nos. 104/2009 and 99/2011.




Obala Temze / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Tower of London - "Beefeaters" / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Nekadašnji dokovi i pasaži na južnoj obali Temze (South Bank), sada su uređeni raznovrsnim sadržajima / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze - Tower Bridge / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved




Do pre samo nekoliko godina, južna obala Temze – South Bank ili Bankside u širem centru grada, izgledala je potpuno drugačije. Ideja da se na neki način „oživi“ nekadašnje predgrađe – elizabetanski, teatarski centar na južnoj obali reke, rezultirala je rekonstrukcijom čitave oblasti. Od Mosta Tauer (Tower Bridge) na istoku, pa sve do par kilometara zapadnijeg Mosta Vestminster (Westminster Bridge), izgrađeno je veoma atraktivno šetalište. 

Uporedo sa projektom oživljavanja južne obale Temze, 2000. godine u neposrednoj blizini Londonskog akvarijuma postavljen je ogromni „točak-panorama“, sa kojeg se pružaju neki od najlepših vidika na grad. Visine 135 metra, a prečnika oko 120, „Londonsko oko“ („London Eye“) je i zvanično najveći točak-panorama u Evropi (i treći po veličini na svetu), a spada u tri turistički najposećenije atrakcije Velike Britanije.

Kažu da je izgradnjom „Londonskog oka“, London dobio isto što i Pariz 100 godina ranije izgradnjom Ajfelovog tornja - panoramu sa pogledom na čitav grad, u neposrednoj blizini centra. Najbolji pogledi na grad pružaju se u kasno popodne ili predveče, kada svetla velegrada tek počinju da se pale.  






Obala Temze, "London Eye" / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze - South Bank, Borough Market / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze - South Bank, Borough Market / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved



Duž promenade kraj Temze danas možete videti mnogobrojne sadržaje: molove sa kafeima i restoranima (Hay’s Galleria), i one sa turističkim brodićima koji plove Temzom, pozorišta i muzeje, ali i fenomenalnu, staru zelenu pijacu Borou - Borough Market, ostatke srednjovekovne palate i anglikanske crkve Southwark Cathedral. Na platou i travnjaku oko crkve, okupljaju se uglavnom mladi Londonci, na pauzi za užinu kupljenu na Pijaci Borou.

Nekadašnji mračni i memljivi dokovi, skladišta robe koja je pristizala rekom do prestonice, danas su mesta londonskih muzeja, atrakcija koje se u pogledu sadržaja nalaze u prikladnom ambijentu. Najpoznatiji u kraju su muzeji „strave i užasa“, koji turistima pokušavaju sa približe delove veoma popularne, ali ne i naročito pozitivne istorije ovog grada (Tura londonskih tamnica – London Dungeon, ili Tura Džeka Trboseka, na primer).

U ovom delu nalazi se i jedan od novih orijentira Londona, stakleni soliter neobičnog oblika - Shard building („Ljuštura“) i svojevrsni umetnički centar sa pozorištima, galerijama, koncertnim dvoranama, u kojima se mogu pogledati neke od najboljih predstava, čuti kvalitetna muzika. Južna obala Temze danas spada u jedan od najatraktivnijih delova Londona koju tokom posete ovom gradu, ne bi trebalo propustiti.




Obala Temze - South Bank, iza se vidi Shard building / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze, atrakcije vezane za nekadašnje tamnice i sumnjive radnje na dokovima / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze, atrakcije "strave i užasa" vezane za nekadašnje priče sa londonskih dokova / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved




Kompleks Londonskog Tauera - Tower of London, nalazi se u istočnom delu šireg centra grada, na severnoj obali reke Temze. Izgrađen je još davne 1078. godine, kada je Viljem Osvajač (William the Conqueror) osvojio Britaniju i u početku služio kao odbrambena kula.

Za vreme svoje hiljadugodišnje istorije, Tauer je bio kraljevska palata, a kasnije postao ono po čemu je danas najpoznatiji – tamnica sa delom za mučenje i gubilištem za „visoke goste“. U tamnicama Tauera tavorili su ili ubijeni mnogi kraljevi i kraljice, na primer Ana Bolen i Katarina Hauard, optužene za izdaju – dve od ukupno šest žena kralja Henrija VIII.

Početkom XIII veka, za vreme vladavine kralja Džona u kompleks Tauera počinju da stižu neobične životinje, te on dobija još jednu namenu - postaje mesto „Kraljevske menažerije“ („Royal Beasts“). Slonovi, lavovi, tigrovi, orlovi, kenguri, zebre, čak polarni medvedi, bili su deo ove neobične zbirke. Istorijat ove menažerije možete videti u postavci dveju kula: Martin Tower i Brick Tower.

Počev od XVIII veka, veliki broj životinja počeo je da pristiže iz tadašnjih engleskih kolonija, a prostor sa životinjama otvoren za posetioce. U analima Tauera zabeleženo je da su londonske porodice sa decom dolazile da posete „menažeriju“ i tom prilikom donosili, na primer žive mačke i pse kako bi njima nahranili čudesne zveri!



Obala Temze, Tower of London / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze, Tower of London, maketa stanovnika nekadašnje "Kraljevske menažerije" / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze, Tower of London, o Kraljevskoj menažeriji / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze, Tower of London / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved



Jedna pernata životinjska vrsta koja je maltene oduvek je živela na travnjacima Tauera, i danas je tu. Prema legendi, kralju Čarlsu II (XVII vek) rečeno je da ako gavrani ikada napuste prostore Tauera, kraljevstvo će nestati, dinastija biti prekinuta, a Bela kula (White Tower) urušiti. Zbog ove bezmalo kletve, kralj je doneo ukaz o zaštiti ovih ptica, te gavrani još uvek žive u kompleksu. Ima ih šest. Imaju svoja imena, kaveze gde spavaju, redovno ih hrane, a posetioci koji znaju za priču, trude se da ih fotografišu. Interesantno je da iako ove ptice žive prosečno 10 – 15 godina, u Taueru je nedavno uginuo gavran star 44 godine! Uprkos tome da ova vrsta ptice uvek živi u parovima, u Taueru trenutno žive „neupareni“ - mužjak Bran i 5 ženki: Porscha, Erin, Merlin, Munin i Hugin.

Kako bi ih zadržali unutar kompleksa, za to specijalno obučeni čuvari potkresuju  im krila. Ova metoda ne šteti gavranima, ali ih sprečava da suviše dugo lete. Ipak nedavno, najstarija ženka Munin (17), pobegla je iz Tauera, pronađena tri dana kasnije u istočnom predgrađu Griniču (Greenwich) i vraćena. Toliko o sujeverju.

Svakog jutra u 9 sati, kapije Tauera tradicionalno otvaraju njegovi čuvari - Yeoman Warders ili, popularno „Bifiteri“ („Beefeaters“) - ključevima koji se koriste već par stotina godina. Prepoznaćete ih po interesantnim kostimima u crno-crvenoj kombinaciji boja, sa velikim grbom na grudima (i leđima), na kojem se nalazi kruna i dva slova - inicijali sadašnjeg vladara Engleske („E“ - Elizabeth) i slovo „R“ za „royalty“, ili „kraljevski“. Inače, naziv „beefeaters“ potiče iz vremena kada su pripadnici ove garde imali čast da kao kraljevi čuvari, za kraljevskom trpezom pojedu govedine koliko god požele (na engleskom: „beef“ – govedina i „eaters“ – oni koji jedu).

U okviru kompleksa Tauera nalazi se i Vojni muzej (Fusiliers’ Museum), Bela kula (White Tower) sa izložbenim prostorom, kao i čuvena kolekcija kraljevskih dijamanata (Crown Jewels) u Jewel House, iz perioda od XVII do XX veka. Među njima je i kruna korišćena 1953. godine, kada je sadašnja kraljica Elizabeta II krunisana i najveći dragulj na svetu Kooh-i-Noor (na persijskom: "planina svetlosti") koji potiče iz Indije i Persije, i koji se nekako našao u kraljičinoj kruni / vidi: http://umetnostputovanja.blogspot.com/2014/10/iran-ii-deo-teheran.html




Obala Temze, Tower of London / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze, Tower of London, gavran Bran / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze, Tower of London / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze, Tower of London / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved



Jugoistočno od kompleksa London Tauera nalazi se svojevrsno obeležje Londona, jedan od najlepših mostova na svetu – Tauer bridž (Tower Bridge). Iako po stilu gradnje deluje da je stariji, most je podignut relativno nedavno – krajem XIX veka i svečano otvoren u junu 1894. godine. U središnjem delu mosta smešten je hidraulični sistem, koji omogućava da se most podiže za prolazak većih plovila.

Nedaleko od mračnih atrakcija srednjeg veka, na obali Temze sagrađena je replika čuvenog jedrenjaka „The Golden Hinde“, na kojem je između 1577. i 1580. godine, kao kapetan plovio Ser Fanisis Drejk (Sir Francis Drake) - lični kraljičin gusar. Zvanično, ovakvom galijom oplovio je svet, a nezvanično, usput pljačkajući španske brodove čiji je plen (iz američkih kolonija) donosio engleskoj kruni. Repliku broda moguće je posetiti, iznajmiti je za organizovanje rođendana, venčanja i drugih zabava, piratskih žurki, ali na njoj i prespavati - obučeni u odeću iz vremena vladavine britanske dinastije Tudora, uz zvuke topova i večernje aktivnosti posade, kao i obroka uobičejenih za XVI vek.



Obala Temze, Tower Bridge / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze, Tower Bridge / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze - South Bank, replika broda The Golden Hinde koji je gusario u ime britanske krune / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved




U drugoj polovini XVI veka, na južnoj obali Temze odmah izvan nekadašnjih gradskih zidina  posle više od hiljadu godina 1577. proradilo je prvo moderno pozorište na svetu po imenu „The Theatre“. Teatar je osnovala trupa Džejmsa Barbidža (James Burbage), pod patronatom same kraljice Elizabete I. Desetak godina kasnije, na južnoj obali reke proradilo je još jedno poznato pozorište - „Rouz“ („Rose“), a 1599. i čuveni "Globe Theatre" (Pozorište Gloub), teatar koji je osnovala trupa pod pokroviteljstvom Lorda Čemberlena (Lord Chamberlain), sa Vilijemom Šekspirom - dramskim piscem i sinovima Džejmsa Barbidža, na čelu, od kojih je Ričard Barbidž (Richard Burbage) bio čuveni glumac svog vremena. Tokom svoje kratke istorije, pozorište je preživelo požar, kompletno srušeno i od istih drvenih greda sazidano na drugom mestu, ali je zahvaljujući popularnosti jednog od vlasnika - ušlo u istoriju: http://umetnostputovanja.blogspot.com/2014/10/london-sekspirov-teatar-gloub.html

Sredinom 80-tih godina XX veka, američki glumac i reditelj Sam Wanamaker pokrenuo je međunarodnu inicijativu da se u Londonu, 200 metara severozapadno od mesta na kojem je stajalo (početkom XVII veka) rekonstruiše nekadašnje pozorište „Gloub“. Mnogi poznati ljudi svetskog šou biznisa, priložili su donaciju u prilog rekonstrukcije teatra i njihova imena danas se nalaze uklesana u pločniku, na platou oko ulaza u sam teatar. 




Obala Temze - South Bank, Šekspirov "Globe Theatre" / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze - South Bank, pasaži sa restoranima i radnjama / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved



U neposrednoj blizini Pozorišta Gloub, u ne naročito reprezentativnoj zgradi od opeke - nekadašnjoj elektrani sagrađenoj nakon završetka Drugog svetskog rata na južnoj obali Temze, nalazi se jedna od tri najposećenije galerije moderne umetnosti na svetu – Tejt Modern (Tate Modern). Zdanje smešteno tik uz Milenijumski most i teatar Gloub, svake godine poseti oko 4,7 miliona ljudi.

U galeriji, na četiri (od ukupno sedam) nivoa možete pogledati neke od najpoznatijih platna, skulptura i instalacija savremene umetnosti na svetu, počev od 1900. godine, do današnjih dana. Galerija Tejt Modern, deo je grupe Tejt, u kojoj su još i galerije-muzeji: Tate Britain (Tejt Britan – takođe u Londonu), Tate Liverpool, Tate St. Ives i Tate Online.

Odmah pored galerije nalazi se Milenijumski pešački most ili London Millennium Footbridge, otvoren u junu 2000. godine Osim što je najmlađi, jedini je isključivo pešački most u centru Londona. Dužine 370 metara, premošćuje reku Temzu u jednom od turistički najzanimljivijih delova grad, od dela Siti (City), do dela Benksajd (Bankside), između Katedrale Svetog Pavla (St. Paul's Cathedral) sa severne strane reke, i Galerije Tejt Modern i Teatra Gloub, sa južne.

Sagrađen u kombinaciji aluminijuma i čelika, most je poznat i po tome što je na dan otvaranja, prilikom prelaska velikog broja ljudi počeo da se preterano „uvija“, te je posle nepuna tri dana, iz bezbednosnih razloga zatvoren kako bi se konstrukcija detaljno ispitala. Posle obimne rekonstrukcije i temeljnih analiza, most je najzad ponovo otvoren za prelazak, u februaru 2002.




Obala Temze, London Millennium Footbridge / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze, London Millennium Footbridge / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved
Obala Temze - Tate Gallery, jedna od tri najposećenije galerije moderne umetnosti na svetu / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved




Katedrala Svetog Pavla (St Paul’s Cathedral), jedna je od najpoznatijih katedrala Engleske, sedište anglikanske crkve i Londonske biskupije. Kao i prva crkva sagrađena na ovom mestu još u VII veku - pre normanskih osvajanja (u vreme kada su Britanci primili hrišćanstvo), posvećena je apostolu Pavlu. Neverovatnom sudbinom, svaka od prethodnih crkvi podignutih na najvišoj tački centralnog Londona (Ludgate Hill), bila je uništena u požaru. Tek 1697, tadašnja nova katedrala stoji na istom mestu i danas.




Obala Temze, sedište anglikanske crkve St. Paul's Cathedral / Photo: Ivana Dukčević © All rights reserved





Još o Engleskoj: