UMETNOST PUTOVANJA . . . . . . . . . . . . . . . . . The ART of TRAVEL: Montenegro

Prikazani su postovi s oznakom Montenegro. Prikaži sve postove

2016/06/20

CRNA GORA (Montenegro) / Perast

Pejzaž Boke ima u svojoj ljepoti nešto nečovječansko, u dubinama, ali u sve njegove svjetlosti i sjenke treba uranjati dugo, pažljivo i ispitivački, gotovo s pobožnom predanošću, da bi smo se preporodili utiscima poslije koji riječi dobivaju drugi, viši smisao i nečovječansko postaje ljudsko, jer se duh tajanstveno prijateljuje s onim što je uzvišeno, a i prizori najtužnije ljepote kriju dio našeg najtužnijeg bića...”

Frano Alfirević

"Naša mila Boko, nevjesto Jadrana...", čuveni su stihovi pesme Alekse Šantića iz 1906, koji na jedinstven način opisuju najjužniji evropski fjord. Priroda je u Boki Kotorskoj bila izdašna, a njena stara arhitektura - venecijanska, vizantijska i mediteranska, od belog i crvenkastog kamena savršeno se uklopila u sive i zelene nijanse okolnih planina. Najčuvenija mesta dubokog Bokokotorskog zaliva - Kotor i Perast, kao i delovi prirodnog fjorda u njihovoj okolini, 1979. godine proglašeni su delom UNESCO-ve svetske kulturne i prirodne baštine. Na listi su se našli iste godine kada je katastrofalni zemljotres razorio veći deo ovog dela primorja.

www.tokotor.me / tokotor@t-com.me

Perast važi za jedan od najlepših gradića Bokokotorskog zaliva. Iako znatno manji od Kotora, zbog svog položaja na samom ulazu u poslednji deo fjorda kroz njegov najuži deo - Verige, Perast je oduvek bio prvi u zalivu na udaru srednjovekovnih pirata, koji su stotinama godina harali ovim područjima. Iako je tokom najvećih napada, na Verigama (baš kao i nekad davno na konstantinopoljskom Zlatnom rogu) jedno vreme bio postavljen lanac (verige) kako bi sprečio dalji ulaz piratskih brodova u zaliv, ova mera bila je kratkog daha.

Najpoznatiji događaj koji je skoro potpuno desetkovao grad i njegovo stanovništvo dogodio se 15. maja 1654, kada je turski, osmanlijski admiral i pirat Hajrudin Barbarosa (u službi Sulejmana I Veličanstvenog), napao grad pod plaštom venecijanskih zastava na svom brodovlju, znajući da će na taj način, prevarom uspeti da osvoji grad, zarobi najveći deo stanovnika Perasta, odvede ih i proda u roblje.

Arapski i turski piratski brodovi tokom XV i XVI veka vrebali su svim delovima Mediterana. Najčuveniji zarobljenik arapskih pirata na primer, bio je i jedan od velikana svetske književnosti Migel Servantes, koji je jedan deo života proveo službujući u čuvenoj španskoj armadi i ploveći Mediteranom dospeo do Korintskog zaliva u Grčkoj, i Ulcinja u Crnoj Gori (na povratku, kod obala Španije zarobili su ga arapski pirati i odveli u Maroko).

U doba renesanse, Mletačka republika (Venecija) bila je najveća pomorska i trgovačka sila Jadranskog mora. Za razliku od osvajača koji su silom nametali svoju volju, gradovi Bokokotorskog zaliva utrkivali su se koji od njih će pre postati deo venecijanske republike, nudeći joj svoje usluge. Venecijanci najčešće nisu žurili sa odlukom koji će gradić staviti pod svoju upravu, jer je u to vreme bilo mnogo njih širom Jadrana koji su to želeli. Kada su najzad postali deo Venecijanske republike, građani Perasta postali su i ponosni nosioci zastave Venecije koju su isticali o svakoj prilici.

Ah, tješi nas, moćna
Gospo od Škrpjela,
Sa hridi što si htjela
Da sveti hram ti sja
Zdravo Kraljice
Bokeškog mora,
Rujna si zora,
Naše vjere štit.

(Iz himne Gospi od Škrpjela)

Najpoznatiji simbol Perasta - ostrvo sa Crkvom Gospa od Škrpjela nastalo je u XV veku, kada su prema predanju, na tom mestu, na steni usred mora (škrpjel) 22. jula 1452. mornari slučajno pronašli ikonu Bogorodice sa detetom. Pomorcima je ovo bio jasan znak da na tom mestu treba podići crkvu zahvalnosti Gospi za sve oluje koje su brodovi preživeli bez ljudskih žrtava i koje je sama Gospa sačuvala od brodoloma, učinivši da se vrate bezbedno kućama.

Pošto se tačno mesto za podizanje crkve nalazilo u moru, stanovništvo je odlučilo da se na tom mestu u more bace stene i na stotine isluženih jedrenjaka ispunjenih kamenjem, i na taj način naprave veštačko ostrvo u moru na kojem će podići crkvu. Rečeno - učinjeno. I danas, svake godine ovaj događaj proslavlja se u sumrak 22. jula kao fešta pod nazivom Fašinada, kada muško stanovništvo Perasta čamcima u konvoju međusobno uvezanim tkaninom - trakom (fascia) plovi do ostrva i baca u more kraj njegovih obala po kamen, dok ih žene pozdravljaju sa obale. Na ovaj način, meštani tvrde, ostrvo svake godine još malo poraste / www.gospa-od-skrpjela.me

Običaj je bio da se pre plovidbe, u ovoj crkvi moreplovci pomole Gospi za dobro more, a nakon povratka prilože votivne darove uz zahvanost za bezbedan povratak kući (najčešće u obliku srebrnih pločica na kojima je reljefno ispisan tekst ili urezan prikaz iz pomorskog života). I danas, običaj je da svi brodovi koji prolaze ovuda i ulaze u poslednji deo Bokokotorskog zaliva, u tesnacu pod nazivom Verige sirenama pozdrave Gospu od Škrpjela, a ona im otpozdravi zvonima.

Na samom ostrvu, u turi koja traje oko pola sata možete videti crkvu, iza oltara dodirnuti mesto na kojem se nalazi originalni kamen (škrpjel) na kojem je ikona Bogorodice pronađena (i poželeti želju koja će se kažu, ispuniti), a zatim videti postavku muzeja u kojem se nalazi zbirka votivnih pločica, slika, ikona i drugih predmeta zahvalnosti Gospi za dobru sreću nakon preživljene nesreće. U novije vreme, crkvi se poklanjaju i predmeti koji imaju veze sa preživljenim automobliskim a ne samo brodskim nesrećama. Interesantno je da se originalni oltar Crkve Gospa od Škrpjela nalazi u selu Gornja Lastva iznad Tivta, gde je danas deo lokalne seoske crkve, a koju je u XVIII veku otkupila porodica danas jednog od poslednjih meštana sela.

Jedan od najzanimljivijih votivnih predmeta u muzeju je goblen delimično sastavljen od ženske kose, koji je vezla supruga moreplovca dok ga je više od 20 godina čekala da se vrati sa mora. U poslednje vreme, neki su se pozabavili pričom, unekoliko je promenili i dali joj srećan kraj. Naime, nekako je ustanovljeno da supruga moreplovca ne bi bila u mogućnosti da obezbedi izuzetno skupocene materijale kojima je ostatak goblena vezen, da se moreplovac ipak nije povremeno pojavljivao i donosio novac za to!

Osim votivnih predmeta, jedan od kaluđera je vremenom sakupio i u jednu od prostorija muzeja izložio predmete iz raznih perioda počev od praistorije do antike, koje je istražujući okolinu Perasta sam pronašao. Crkva sadrži i izvestan broj umetničkih slika poznatog kotorskog slikara Tripa Kokolje. U jednom delu ispred crkve nalazi se ograđena mala zelena bašta, simbolično sastavljena iz grumena zemlje svih krajeva opštine, a koju je osmislio još jedan lokalni kaluđer.

Brodići put ostrva Gospa od Škrpjela polaze iz Perasta na svakih pola sata, ali i u kraćim razmacima ako ima interesovanja, i putuju 5 - 6 minuta. Odmah pored ovog veštačkog ostrva, nalik ostrvcu San Michele u Veneciji nalazi se Sveti Đorđe, prirodno ostrvo sa istoimenom crkvom, nekada groblje meštana Perasta. Zbog ograničenog prostora, pre stotinak godina mesno groblje je premešteno na kopno, a poseta ovom ostrvu nije moguća.

U samom Perastu, osim nekoliko preostalih zvonika nekada privatnih kapela bogatih familija moreplovaca, možete videti i ostatke Tvrđave Svetog Križa (XVI vek) i Muzej grada Perasta, nekadašnju palatu - kuću primorskog kapetana Vicka Bujovića. Loš glas pratio je ovog kapetana, pa se tako do danas prepričava kako je nakon završetka gradnje pozvao na krov kuće arhitektu koji je palatu podigao, i pitao ga da li bi uz veći iznos novca mogao da napravi lepšu palatu od njegove. Nesrećni arhitekta je odgovorio potvrdno, nakon čega ga je Bujović gurnuo sa krova i usmrtio, kako niko ne bi mogao da ima palatu lepšu od njegove.

Građani Perasta izuzetno su ponosni i na to što je njihov sunarodnik, kapetan Marko Martinović obučavajući ruske kneževe pomorskim veštinama, 1698. u mestu osnovao prvu pomorsku akademiju na Balkanu. Ipak, vremena se menjaju te od nekadašnje ogromne flote, kažu da današnja crnogorska broji tek četiri broda.

U okolini...

Osim Perasta, opštini Kotor pripada i najudaljenije mestašce u suprotnom delu dubokog zaliva - Risan. Epicentar razornog zemljotresa koji je 1979. pogodio Boku Kotorsku bio je nadomak Risna koji je u njemu najviše stradao. Risan je inače poznat po tome što je u antičko doba bio glavno mesto čitavog Bokokotorskog zaliva, u vreme kada neka danas veća mesta još nisu ni postojala.

Nadomak obale, u gradu su pre dvadesetak godina pronađeni ostaci antičke rimske vile, koji su danas jedna od glavnih turističkih atrakcija. Osim nekoliko mozaika u crno-belim kamenčićima, najinteresantniji deo predstavlja navodna spavaća soba nekadašnjeg vlasnika u kojoj se u centralnom delu mozaika nalazi jedina do sada na svetu pronađena predstava grčkog boga sna - Hipnosa, kako se u poluležećem položaju ispružio na krevetu / www.risanmosaics.me

Još o Crnoj Gori / Boki Kotorskoj:

http://umetnostputovanja.blogspot.rs/2016/06/crna-gora-montenegro-kotor.html

http://umetnostputovanja.blogspot.rs/2016/06/crna-gora-montenegro-tivat-gornja.html

http://umetnostputovanja.blogspot.rs/2016/07/crna-gora-tivat-poluostrvo-lustica.html

2016/06/16

CRNA GORA (Montenegro) / Kotor

".. Mnogi su kao u snu vidjeli i pohodili ovo okovano more i bili zadivljeni veličanstvom brda; neki iskusni stranci putnici rekli su da je ovo najljepši kraj na svijetu, ali mnogi su uza sve divljenje otišli s osjećajem da je pejzaž Boke nečovječan. Jer, ovo je irealna, vrhovna samoća, gdje priroda govori primarnom snagom stvaralačkog duha, i ovamo treba da dođe onaj tko hoće da osjeti njezinu praiskonsku čistoću ili može da vrati sebi mir koji je izgubio, nešto od svoje davne djetinje duše..."

Frano Alfirević

"Naša mila Boko, nevjesto Jadrana...", čuveni su početni stihovi pesme Alekse Šantića iz 1906, koji na jedinstven način opisuju najjužniji evropski fjord. Priroda je u Boki Kotorskoj bila izdašna, a njena stara arhitektura - venecijanska, vizantijska i mediteranska, od belog i crvenkastog kamena savršeno se uklopila u sive i zelene nijanse okolnih planina. Zbog svoje autentične arhitekture i kulturnog nasleđa (u Kotoru se nalazi jedan od najvećih istorijskih arhiva na našim prostorima), najčuvenija mesta u dnu Bokokotorskog zaliva - Kotor i Perast, sa prirodnim lepotama fjorda u njihovoj okolini 1979. godine proglašeni su delom UNESCO-ve svetske kulturne i prirodne baštine. Na listi su se našli iste godine kada je katastrofalni zemljotres razorio veći deo ovog dela primorja (15. aprila).

U ovom delu Crne Gore, na najlepši način prepliću se istorijske priče i neobična lepota prirode od koje zastaje dah. Nakon osnivanja grada pod upravom antičkog Rima (Acruvium, II vek p.n.e), kasnijeg osvajanja Ilira, dugogodišnje vladavine Vizantije (VI - XI vek), Kraljevine Zete i dvestogodišnje vladavine srednjovekovne Srbije (Stefan Nemanja, XII vek), počev od XV veka Boka Kotorska - Boccha di Cattaro (od italijanskog: bocca, što znači "ušće" ili "usta") i grad Kotor (Cattaro) postaju deo Mletačke republike, pod čijom vlašću ostaju najduže, sve do pre dvestotinak godina. Nakon toga jedno kratko vreme Kotor je pripadao Ugarskoj, bio plen Napoleonovih ratova, nakon čega prelazi u nadležnost Austrougarske. Pre nego što je iz istih razloga kao i Perast, od Venecije zatražio da bude pod mletačkom vlašću (zbog opasnosti od turskih osvajanja), Kotor je nepunih 30 godina bio samostalan grad-republika (1391 - 1420), nalik Veneciji.

Nedavno je čuveni australijski izdavač turističkih vodiča Lonely Planet, proglasio Kotor destinacijom br. 1 u 2016. godini (Best in Travel 2016).

www.tokotor.me / tokotor@t-com.me

U središtu starog grada Kotora nalazi se trg na kojem centralno mesto zauzima Bazilika Svetog Tripuna (Trifuna). U muzejskom delu, na spratu crkve čuvaju se mošti ovog sveca čiji dan se obeležavao 14. februara (kad i Dan Svetog Valentina), a originalno 2. februara (po starom kalendaru). Prema predanju, italijanski pirati pokušali su da odvezu njegove mošti pristigle iz Konstantinopolja, za Italiju. Međutim, svaki put kada bi se ukrcali na brod i krenuli iz Kotora put izlaska iz Boke, strašna oluja bi ih u tome sprečila, te bi se vraćali nazad u sigurnu luku. Posle više neuspelih pokušaja, Italijani su ove oluje protumačili kao "božji znak" da mošti Svetog Tripuna ne treba da napuste Kotor. Tako su u IX veku postavljeni temelji za crkvu sazidanu 1166. godine, u koju su mošti i smeštene. Na gornjem nivou, osim sarkofaga nalazi se muzej sa relikvijama od zlata i srebra, i odore crkvenih velikodostojnika.

U Kotoru, gradu koji je vekovima bio pod venecijanskom republikom, i u kojem stanovništvo pretežno čine Crnogorci, Srbi, Italijani i Hrvati, postoji veliki broj katoličkih (XI - XVIII vek) i dve pravoslavne crkve - srpska Crkva Svetog Nikole i stara Crkva Svetog Luke, smeštene na istom trgu.

Kao i u ostatku Boke, Kotor je najčuveniji po brojnim familijama moreplovaca koje su se tokom proteklih vekova obogatile na trgovini sa dalekim zemljama. Njihovi jedrenjaci plovili su čak do Japana i u južni Jadran donosili najrazličitiju robu (o pomorstvu u ovim krajevima i grbovima čuvenih familija pomoraca najviše ćete saznati u gradskom, Pomorskom muzeju). Po povratku u Kotor, u centru grada kapetani su zidali velelepne kamene porodične palate sa lučnim kamenim prozorima i dekorativnim balkonima, i tako uspostavljali standarde udobnog življenja.

Sve do pre par decenija, pomorstvo je vekovima bilo najuobičajenije zanimanje u Boki Kotorskoj. Neke od najčuvenijih kotorskih familija pomoraca bile su porodice Buća i Pima (njihova zaostavština može se videti i u drugim mestima Bokokotorskog zaliva). Ipak, kako to obično biva, nakon par vekova i u jednom momentu bez naslednika, palate Buća i Pima, ali i one nekih drugih viđenijih porodica prešle su u vlasništvo države. Neke od njih danas su muzeji, dok su druge date u zakup privatnim licima koji su u zdanjima mahom otvorili butik-hotele.

Jedan od najčuvenijih butik-hotela u Kotoru nalazi se u neposrednoj blizini glavne gradske kapije (Zapadne kapije ili Kapije s mora, koju je sazidao venecijanski namesnik u Kotoru 1555.godine), a koja izlazi na najveći stari gradski Trg od Oružja. U zapadnom delu trga, u zdanju baroknog stila ofarbanom u boju kajsije koje stilski prilično odskače od okolne arhitekture, za vreme kratke vladavine tokom Napoleonovih osvajačkih pohoda Francuzi su 1810. osnovali jedno od prvih pozorišta na Balkanu.

Jedno od neizostavnih mesta u poseti Kotoru sigurno je pešačka tura uzbrdo Kotorskih zidina, koja počinje od starog dela grada, kraj Crkve Svete Marije. Prošavši kroz kapiju Palate Grubonja (sa grbom jedne od najstarijih apoteka, iz XIV veka), uspon počinje najpre stepenicama, a nakon stotinak metara iza poslednjeg reda kotorskih kuća nastavlja svoj vijugavi put ka vrhu makadamskom, zemljanom stazom.

Od nekadašnjih ilirskih i venecijanskih zidina i bastiona nije mnogo ostalo, ali su sa pristojne visine iznad grada, panoramski pogledi na Kotor i veliki deo fjorda očaravajući.

Nakon crkvice Gospe od Zdravlja (Crkva Marije Koleđate) iz 1518. godine, koja je trebalo da molitvama Bogorodici spase grad od kuge (ali se to nije desilo), u poslednjem delu uspona ka samom vrhu tvrđave sa leve strane se u zidinama nalazi veliki polukružni ispust. Prošavši kroz njega, kao u nekoj drugoj dimenziji u zelenoj udolini sa druge strane litice, u zaleđu kotorskih zidina nalazi se zaboravljeno selo Špiljari.

Napuštenu kamenu crkvicu Svetog Ivana (San Giovanni) iz XV veka i ostatke nekoliko kamenih kuća koje podsećaju na antičke, peloponeske kiklopske zidine, međusobno povezuje zemljani putić koji vodi ka jednoj jedinoj naseljenoj kući, na samoj litici, odakle pogled puca na proširenje u kanjonu i Bokokotorski zaliv. Iznad kaskadnih zasada luka, tikve i krompira, u improvizovanom kafeu na terasi kuće možete popiti hladno piće ili tursku kafu, i uživati u pogledu u društvu lokalne mačke koja se lenjo ispružila na popodnevnom suncu, i par crnih mula na ispaši. Ukoliko imate sreće, gazdarica će vas ponuditi domaćim sokom od nara, bliskoistočnog i mediteranskog voća koje Bokelji nazivaju - šipkom.

Podno kuće počinje strm spust nazad ka starom Kotoru. Zemljani, makadamski put duž kojeg ćete se verovatno uveriti u umešnost lokalnih koza. Odlučite li da možda krenete u suprotnom smeru, još desetak kilometara uzbrdo dovešće vas do čuvenih Njeguša. Nekada je kozji put bio jedina veza ovog dela Crne Gore sa priobaljem.

Ukoliko u Kotoru poželite da probate svežu morsku ribu ili plodove mora, izaberite odličnu lokalnu Konobu Trpezu (Stari grad 478, Pjaca od mlijeka). Probajte specijalitet kuće - filet od tune, lokalni brancin, pagar ili zubatac, sa krompirom i blitvom, ili sa tikvicama i patlidžanom grilovanim sa listovima ruzmarina; ili mešano predjelo sa plodovima mora (seckana hobotnica i gambori) u božanstvenom crnom rižotu od sipinog mastila, u vinu... Sve ovo, samo su neka od jela na meniju ovog ribljeg restorana, za svaku preporuku / www.trpeza.me (trpezakotor@gmail.com)

Konoba Trpeza nalazi se nadomak jednog od nekoliko gradskih trgova interesantnih naziva (Trg od mlijeka), gde se kako sam naziv i kaže, trgovalo. Trg od mlijeka, Trg od brašna ili Trg od oružja, samo su neki od zanimljivih adresa u starom delu grada.

www.trpeza.me

Nakon obilnog ručka, zasladite se kotorskom krempitom koja se pravi od tri reda kora, a zatim prošetajte rivom. Prođite kraj jahti, ukotvljenih bajkovitih drvenih jedrenjaka i ogromnih kruzera koji se svakodnevno smenjuju u zalivu, a koji često zaklanjaju vidik ka drugoj strani obale.

Na zapadnom obodu mesta nalazi se najbliža, gradska plaža, a još dalje i naselje Dobrota. Pođete li iz Kotora ka istoku, kroz tunel, dospećete nadomak grada Tivta.

Ako ste u Kotoru, odsednite negde u srcu starog dela grada. Možda u blizini Bazilike Svetog Tripuna (Trifuna), u jednoj od dve autentične kamene kuće Hotel-hostela Old Town, sa veoma ukusno uređenim, gotovo srednjovekovnim dekorom, izuzetno solidnom hranom (doručak i večera) i odličnim kritikama onih koji su u njemu boravili, gde će vas ujutro možda buditi zvonki tonovi obližnjeg crkvenog zvona u momentima kada otkucavaju pun sat / www.hostel-kotor.me (info@hostel-kotor.me)

BOKA

Naša mila Boko, nevjesto Jadrana,
Pokrivena nebom kô od plave svile,
Ljepša si od tvoje primorkinje vile
I svjetlija si od njenog đerdana.
Nikada se tebe nagledao ne bi'!
No da mi je jedno: da postanem valom
Sinjega ti mora, pa pred tvojim žalom
Da vječito šumim i da pjevam tebi.
I da s tobom gledam na tvoj Lovćen plavi!
Pa jednoga dana, kad se gospod javi,
Kad orlovi naši visoko zabrode
I sa tvojih ruka panu gvožđa tvrda,
Da pobjednu himnu slušam s tvojih brda,
I da s tobom slavim dan zlatne slobode!

Aleksa Šantić, 1906.

Još o Crnoj Gori / Boki Kotorskoj:

http://umetnostputovanja.blogspot.rs/2016/06/crna-gora-montenegro-perast.html

http://umetnostputovanja.blogspot.rs/2016/06/crna-gora-montenegro-tivat-gornja.html

http://umetnostputovanja.blogspot.rs/2016/07/crna-gora-tivat-poluostrvo-lustica.html

UMETNOST PUTOVANJA . . . . . . . . . . . . . . . . . The ART of TRAVEL

Suradnici

2016/06/20

CRNA GORA (Montenegro) / Perast

2016/06/16

CRNA GORA (Montenegro) / Kotor

Visit Berlin!

Jeep Safari Tour!

Pretraži ovaj blog

Suradnici

2016/06/20

CRNA GORA (Montenegro) / Perast

2016/06/16

CRNA GORA (Montenegro) / Kotor

Prijavi se na http://umetnostputovanja.blogspot.com/

Pretraži ovaj blog